Gazze’de 2023’ten bu yana devam eden savaş, yalnızca Orta Doğu’daki dengeleri değil, Avrupa’nın siyasi yaklaşımını ve toplumsal yapısını da etkiledi. The Guardian’da yayımlanan değerlendirmede, Avrupa Birliği’nin İsrail’e yönelik politikası nedeniyle uluslararası güvenilirliğinin zayıfladığı ve kıta içinde giderek büyüyen ayrışmaların görünür hale geldiği savunuldu.
Yazar Shada Islam’a göre Avrupa hükümetlerinin İsrail’e karşı ortak yaptırımlar uygulamaması, ticari kısıtlamalara gitmemesi ve silah satışlarını sona erdirmemesi, Avrupa’nın insan hakları konusundaki tutarlılığına ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Değerlendirmede, Avrupa’nın Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları karşısında uyguladığı yaptırımlarla İsrail’e karşı izlediği yaklaşım arasındaki farkın, çifte standart eleştirilerini güçlendirdiği belirtildi.
Gazze savaşı, Avrupa ülkelerinin insan hakları ve uluslararası hukuk konusundaki tutumlarını yeniden tartışmaya açtı. Değerlendirmede, hangi toplumların yaşadığı acıların daha fazla dikkate alındığı ve hangi siyasi hareketlerin meşru kabul edildiği konusunda Avrupa’da farklı yaklaşımlar ortaya çıktığı ifade edildi.
Yazara göre bu durum, Avrupa’nın küresel ölçekte savunduğu değerlerle kendi politikaları arasındaki mesafeyi görünür hale getirdi. İsrail’e yönelik ortak ve kapsamlı bir yaptırım politikasının uygulanmaması da bu eleştirilerin temel başlıklarından biri olarak öne çıktı.
Gazze meselesinin Avrupa üzerindeki etkisi dış politikayla sınırlı kalmadı. Filistin’e destek amacıyla düzenlenen gösteriler, birçok ülkede ifade özgürlüğü, protesto hakkı ve kamu güvenliği arasındaki sınırların tartışılmasına yol açtı. Değerlendirmede, bazı Avrupa ülkelerinde Filistin yanlısı gösterilere yönelik kısıtlamalar, polis müdahaleleri ve Filistinlilerin haklarını savunan kişilerin suçla ilişkilendirilmesi eleştirildi.
Yazara göre Avrupa hükümetleri, başka ülkelerdeki demokratik gerilemelere karşı çıkarken kendi ülkelerinde barışçıl protestoların sınırlandırılmasıyla ilgili eleştirilerle karşı karşıya kaldı. Bu yaklaşımın demokratik kurumlara duyulan güven üzerinde etkili olabileceği belirtildi.
Gazze savaşıyla birlikte Avrupa’da Müslüman karşıtı ırkçılık ve antisemitizm konuları da yeniden gündeme geldi. Değerlendirmede, antisemitizmin demokratik toplumlar açısından ciddi bir tehdit olarak ele alınmasına karşılık, İslamofobinin çoğu zaman güvenlik ve terörle mücadele çerçevesinde değerlendirildiği ileri sürüldü. Avrupa’daki Müslüman sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri ve siyasi süreçlere katılımları hakkındaki tartışmalar da bu çerçevede ele alındı.
Avrupa Halk Partisi’nin siyasal İslam’ın demokratik süreçler üzerindeki etkisine ilişkin girişimleri ve Avrupa Parlamentosu’ndaki tartışmalar, yazıda Müslüman toplulukların Avrupa’daki konumuna ilişkin kaygılarla birlikte değerlendirildi.
Avrupa’daki Filistin yanlısı hareketler, farklı toplumsal kesimleri bir araya getirdi. Sendikalar, dini gruplar, öğrenciler, Yahudi aktivistler ve çeşitli sivil toplum temsilcileri, Gazze’deki gelişmelere karşı daha güçlü adımlar atılması çağrısında bulundu.
Avrupa Birliği kurumlarında çalışan bazı gruplar da protestolar ve düzenli nöbetlerle yöneticilerden harekete geçmelerini istedi. Eski AB komiserleri, büyükelçiler ve üst düzey yetkililerin İsrail politikasının değiştirilmesi yönündeki çağrıları da tartışmanın kurumsal boyutunu ortaya koydu. Öte yandan Avrupa Irkçılığa Karşı Ağı’nın Avrupa Komisyonu finansmanını kaybetmesi ve karara karşı hukuki süreç başlatması, kıtada eşitlik ve ayrımcılıkla mücadele alanındaki tartışmaların bir başka boyutunu oluşturdu.
Shada Islam’ın değerlendirmesine göre Gazze savaşı, Avrupa’nın yalnızca dış politikasını değil, demokrasi, çoğulculuk ve temel haklara ilişkin yaklaşımını da sınayan bir döneme dönüştü. Avrupa’nın küresel ölçekteki etkisinin, savunduğu değerlerle uygulamaları arasındaki tutarlılığa bağlı olduğu vurgulanırken, bazı toplulukların seslerinin duyulmaması ve bazı hak taleplerinin diğerlerinden daha az önemsenmesi durumunda demokratik özgürlüklerin zarar görebileceği ifade edildi.
Gazze savaşı, Avrupa ülkelerinin İsrail politikası konusunda ortak bir çizgi oluşturmakta yaşadığı güçlükleri ve kıta içindeki siyasi-toplumsal ayrışmaları görünür kılmayı sürdürüyor.
Avrupa’nın insan hakları söylemi sorgulanıyor
Filistin yanlısı gösteriler ve ifade özgürlüğü tartışması
İslamofobi ve antisemitizm tartışmaları derinleşiyor
Sivil toplumdan daha güçlü adım çağrısı
Gazze Avrupa’nın geleceğine ilişkin soruları artırıyor
