ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’ndaki mayın tehdidini ortadan kaldırmak amacıyla dört ay boyunca gizli bir operasyon yürüttü. Operasyonların çoğu gece saatlerinde gerçekleştirildi. Dalgıçların yanı sıra robot tekneler ve özel su altı araçları kullanıldı. Görevin amacı, ABD ve İsrail’in şubat ayında İran’a yönelik saldırılarının ardından kritik yük taşıyan gemilerin geçişini engelleyen mayın tehdidini ortadan kaldırmaktı.
İran, savaşın başlamasından bu yana uluslararası sularda ve Umman karasularında mayın döşediğini açıklamıştı. Uluslararası Denizcilik Örgütü de haziran ayında kritik deniz yollarına yaklaşık 80 mayın yerleştirildiğini bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası sularındaki tüm mayınların kaldırıldığını veya etkisiz hale getirildiğini açıkladı. ABD ordusu da Trump’ın bu açıklamasını doğruladı. Ancak denizcilik sektöründeki bazı aktörler, boğazın tamamının güvenli hale geldiği konusunda henüz aynı ölçüde ikna olmuş değil. Özellikle gemilerin ABD tarafından yönlendirildiği Umman kıyısına yakın güney bölümünün temizlendiğine yönelik güven daha yüksek.
ABD ekipleri, küçük gruplar halinde şişme gövdeli teknelerle çalıştı. Robot tekneler ve çekili sonar sistemleri, deniz tabanındaki nesnelerin yüksek çözünürlüklü görüntülerinin alınmasına yardımcı oldu. Tespit edilen mayınların imhasında ise dalgıçlar suya girerek patlayıcıları mayınların üzerine yerleştirdi. Operasyonda SeaFox ve ABD yapımı AN/ASQ-235 Archerfish gibi robotik su altı araçlarının da kullanılabildiği belirtildi.
Operasyonla doğrudan bağlantılı herhangi bir ABD kaybı bildirilmedi. Ancak uzmanlar, mayın temizleme ekiplerinin kullandığı teknelerin yavaş hareket etmesi ve sınırlı savunmaya sahip olması nedeniyle ciddi risk taşıdığını belirtiyor.Helikopterlerin kullanılması da ekiplerin hava saldırılarına karşı savunmasız kalabileceği anlamına geliyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, mayınların konumunu İran dışında kimsenin bilmediğini söyledi. ABD Donanması’na bağlı Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi ise Trump’ın açıklamasının yapıldığı gün, sürüklenen veya haritalandırılmamış mayın riskinin devam ettiğini bildirdi.
İran medyasında son bir hafta içinde en az iki tankerin mayına çarptığı iddiaları da yer aldı. Ancak denizcilik makamları çatışmalar sırasında herhangi bir mayın saldırısını doğrulamadı. Uydu görüntülerinde de İran’ın iddialarını destekleyen açık bir kanıt bulunmadı.
ABD ordusu 30 Ağustos’ta, Hürmüz Boğazı’na deniz mayını fırlatmaya hazırlandığı belirtilen İran roket rampalarını vurdu. Roketle fırlatılan mayınların yaklaşık 50 kilogram ağırlığında olduğu ve derin sularda etkisiz kalmasının beklendiği belirtildi. Washington ayrıca yeni mayın döşenmesini önlemeye çalışacağını açıkladı. Trump, yeni mayın yerleştiren herhangi bir gemi veya teknenin derhal ve sistematik biçimde imha edileceğini söyledi.
Trump’ın mayınların temizlendiğine ilişkin açıklamasının ardından petrol fiyatları takip eden hafta yaklaşık yüzde 5 geriledi. Ancak saldırıların yeniden başlamasıyla birlikte fiyatlar bu kayıpları fazlasıyla geri aldı. Bu durum, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik endişelerinin enerji piyasaları üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösterdi.
Armatörlerin ticari gemileri yeniden Hürmüz’den geçirmesi için mayınların temizlenmesi tek başına yeterli görülmüyor. Gemilerin aynı zamanda füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı da güvenli olduğuna inanması gerekiyor. Deniz güvenliği danışmanları, şu anda yaklaşık her 30 gemiden birinin füze veya drone saldırısına uğradığını belirtiyor.
Gemiler, İran’ın yeni kurduğu Basra Körfezi Boğazı Otoritesi’nden geçiş izni istemek veya ABD’nin mayınsız olduğunu açıkladığı Umman kıyılarına yakın güzergâhı kullanmak arasında tercih yapmak zorunda kalıyor. Bu nedenle ABD’nin dört ay süren mayın temizleme operasyonuna rağmen Hürmüz Boğazı’nda ticari deniz taşımacılığının tamamen normale dönmesi için yalnızca deniz tabanındaki tehdidin ortadan kaldırılması yeterli görünmüyor.
Trump: Mayınlar etkisiz hale getirildi
Mayınlar robotlar ve dalgıçlarla arandı
Mayın temizleme ekipleri savunmasız kaldı
“Boğaz tamamen temizlendi” iddiasına kuşku
ABD yeni mayın döşenmesini de hedef alıyor
Petrol fiyatları yeniden yükseldi
Gemiler için yalnızca mayın tehdidi yok
Gemiler iki rota arasında seçim yapıyor
