YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Manisa’nın Hacıhaliller Mahallesi’nde üzüm üreticileriyle bir araya gelerek sektörde yaşanan sorunları gündeme getirdi. Üreticilerin artan maliyetler, düşen üzüm fiyatları ve borç yükü nedeniyle zor günler geçirdiğini belirten Özel, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) bir an önce üreticiyi koruyacak doğru bir fiyat açıklaması gerektiğini söyledi.
Hacıhaliller Mahallesi’ndeki üzüm bağını ziyaret eden Özel, üreticilerin sorunlarını yerinde dinledi. Üzüm üreticisi Sevgi Cennet, mazot ve işçilik maliyetlerinin yükseldiğini, buna karşın üzüm fiyatlarının geçen yıla göre ciddi oranda gerilediğini ifade etti.
Cennet, geçen yıl üzümün 120 liradan satıldığını belirterek bu yıl fiyatların 60-70 lira seviyesine düştüğünü söyledi. Sabahın erken saatlerinden itibaren sıcağın altında çalıştıklarını anlatan Cennet, “Mazot oldu 100 lira. İşçi fiyatları gidiyor. Üzümde para yok. Üretici bitti. Domates bitik, mısır bitik, üzüm bitik. Ne olacak bizim halimiz? Üretici olmadan bu ülke nasıl yaşayacak?” dedi.
Çiftçi Salih Şenay da üreticinin kazanmasının yalnızca çiftçiyi değil, işçiden esnafa kadar geniş bir kesimi doğrudan etkilediğini dile getirdi. Mazot fiyatlarının üreticiyi zor durumda bıraktığını belirten Şenay, TMO’nun 80 lira olarak açıkladığı fiyat ile özel tüccarın 70 lira seviyesindeki alım fiyatı arasında oluşan farkın giderilmesini istedi.
Şenay, çiftçinin kazanamaması halinde Türkiye ekonomisinin de bundan olumsuz etkileneceğini belirterek, Manisa’nın tarımsal üretim merkezlerinden biri olduğunu ve üreticinin kazanmasının kentteki esnafı, tüketiciyi ve devleti de olumlu etkileyeceğini söyledi.
Özgür Özel, Türkiye’de üzüm üretiminin önemli bölümünün Manisa’da gerçekleştirildiğini belirterek, “Türkiye’de üzümün yüzde 35’i Manisa’da üretilir. Yüzde 10’u 11’i Mersin’de, yüzde 10’u Denizli’de, yüzde 10’u Gaziantep-Mardin’de, geri kalan diğer illerde üzüm üretilir. Üzümün başkenti memleketimiz Manisa’dır” dedi.
Manisa Ovası’nın verimli bağlara sahip olduğunu ve üzümün ülke ekonomisi açısından önemli bir ihracat potansiyeli taşıdığını belirten Özel, son 20 yılda Türkiye’nin kendi kendine yetme oranında gerileme yaşandığını ifade etti. Özel, üzüm bağlarında yüzde 25, üzüm üretiminde ise yüzde 37 oranında gerileme olduğunu söyledi.
Bağ alanlarındaki yüzde 25’lik azalmanın dört bağdan birinin sökülmesi anlamına geldiğini belirten Özel, yeni dikilen bağlardan 5-6 yıl boyunca verim alınamadığını ifade etti. Özel, üreticinin bir veya iki yıl üst üste zorlanması ve yeterli destek verilmemesi halinde Türkiye’nin stratejik ürünlerinden biri olan üzümü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi.
Bu yıl kuru üzüm fiyatlarının geçmiş yıllara göre ciddi şekilde gerilediğini belirten Özel, “Kuru üzümün üç yıl önceki fiyatı 120 liraydı. Geçen seneki fiyatı 120 liraydı. Bu sene 60, 65, 70 liradan işlem yapılıyor. Tariş 80 lira fiyat açıkladı ama onu sekiz numara üzüm için açıklıyor” dedi.
Üreticinin ürününü teslim ederken yüzde 10, 15 ve 20 oranlarında fire kesintisiyle karşı karşıya kaldığını belirten Özel, bu kesintilerin ardından üzüm fiyatının 60 liraya kadar gerilediğini söyledi. Özel, TMO’nun piyasa yapıcı bir fiyat açıklamaması ve Tariş’in avans fiyat olarak sekiz numara üzüm için 80 lira açıklaması nedeniyle serbest piyasada ürünün 60-65 lira seviyelerinde satıldığını ifade etti.
Üreticilere “satmayın, fiyatlar düzelir” denilmesinin mevcut koşullarda mümkün olmadığını belirten Özel, Manisa’daki tarım topraklarının önemli bölümünün ipotek altında olduğunu söyledi. Üreticilerin bankalara borçlu olduğunu ifade eden Özel, yüksek faizlerin işlemeye devam etmesi nedeniyle çiftçilerin ürünlerini bir an önce satarak borçlarını kapatmak ve faiz yükünden kurtulmak istediğini dile getirdi.
Özel, bu nedenle TMO’nun bir an önce doğru bir fiyat açıklaması gerektiğini vurguladı.
Ziraat Odaları’nın çalışmalarına da değinen Özel, üreticinin maliyetini karşılayabilmesi için üzüm fiyatının 100 lira seviyesinde olması gerektiğinin ifade edildiğini söyledi. Üreticinin para kazanabilmesi için ise geçen yılki 120 liralık fiyatın en azından korunması gerektiğini belirtti.
Geçen yıl fiyatın 120 lira olmasına karşın rekoltenin düşük olduğunu ifade eden Özel, bu yıl rekoltenin iyi olduğunu ancak fiyatların çok düşük kaldığını söyledi.
Üreticilerin sorunlarını dile getirmek amacıyla kendi köylerine geldiklerini belirten Özel, Tariş’in zayıflatılmasının ve imkanlarının azaltılmasının da üreticiyi zor durumda bıraktığını savundu. Tariş’in 80 liralık fiyat açıklamasına karşın üreticinin götürdüğü ürünün tamamını alamadığını belirten Özel, bu durumda üreticinin yeniden özel tüccarın karşısında kaldığını söyledi.
Geçmişte Doğru Yol Partisi-SHP iktidarı döneminde yaşanan krizli bir yılda devletin doğrudan üreticiye yönelik destekleme yaptığını ve büyük bir krizin önlendiğini ifade eden Özel, bugün de TMO’nun iyi bir fiyat açıklamasının yanı sıra kilogram başına doğru bir destekleme verilmesini beklediklerini söyledi.
Genel olarak kilogram başına 10 liralık bir desteklemenin konuşulduğunu belirten Özel, mevcut fiyatların devam etmesi halinde üreticinin sorunlarının çözülebilmesi için kilogram başına 40 liralık desteğin gerekli olduğunu düşündüklerini dile getirdi.
Manisa’nın farklı ilçelerinde yaşanan sorunlara da değinen Özel, Alaşehir’de yaş üzümün geçen yılın yarı fiyatına satıldığını söyledi. Üzümün afet nedeniyle sofralık olarak değerlendirilememesi durumunda şaraplık olarak satıldığını belirten Özel, şaraplık üzüm fiyatının da geçen yıl 20 lira iken bu yıl 10 liraya düştüğünü ifade etti.
Sofralık, kuru ve şaraplık üzümün tamamında geçen yılın yarı fiyatına varan düşüşler yaşandığını belirten Özel, üreticinin kullandığı örtü ve muşambadan potasa ve zirai mücadele ilaçlarına kadar çok sayıda girdi kaleminin bulunduğunu söyledi.
Üretim maliyetlerinin yüzde 50-60’tan yüzde 90’a kadar yükseldiğini, buna karşılık ürün fiyatlarının yarı yarıya gerilediğini ifade eden Özel, bağların söküldüğünü, üretimin azaldığını, maliyetlerin ve borçların arttığını, tarım arazileri ile bağların ipotek altında olduğunu dile getirdi.
Özel, üreticilerin kendisine üç yıl önce bir kilogram üzüm sattıklarında üç litre mazot alabildiklerini, bugün ise bir kilogram üzüm satarak bir litre mazot dahi alamadıklarını aktardığını söyledi.
Özgür Özel, üreticilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıyı anlatmak için Manisa’daki bir düğünde karşılaştığı 80 yaşındaki bir kadının sözlerini de aktardı.
Manisa Alaybey’deki Leydi Düğün Salonu’nda bir düğüne katıldığını anlatan Özel, düğün sahibinin ekonomik şartlardan yakındığını söyledi. Özel, kadının kendisine plastik bir tabakta iki kuru pasta gösterdiğini, plastik bardaktaki limonatanın da kazara döküldüğünü ve “Şu hale bak. Düğün yapıyoruz” dediğini aktardı.
Düğün salonunun kalabalık, havasız ve tozlu olduğunu belirten Özel, 80 yaşındaki kadının damadın babasının geçmişte dört gün süren bir düğünle evlendirildiğini anlattığını söyledi. Kadının geçmişte bir dana ve her gün bir koç kesilerek üç gece dört gün düğün yapıldığını, bugün ise torununun çok daha sınırlı imkanlarla evlendirildiğini söylediğini aktaran Özel, üreticilerin ve Manisa’nın ova köylerinde yaşayanların geldiği noktaya dikkat çekti.
Özel, üreticilerin sesini duyurmaya çalıştıklarını belirterek, “Ümit ediyorum ki sesinizi duyurabilmişizdir. Duyan duyar, duymayana gelecek sene YENİ Parti duymaya, duyurmaya, bu sorunların hepsini çözmeye geliyor inşallah” dedi.
Çiftçilerin en büyük sorunlarından birinin borçlar olduğunu belirten Özel, partisinin iktidarında banka kredilerinin faizlerinin bir kereye mahsus silineceğini söyledi. Çiftçinin hangi amaçla kullandığı kredi olursa olsun faizinin bir kereye mahsus silineceğini, anaparanın ise üç yıla bölüneceğini ifade etti.
Özel, borcunu mevcut şartlarda ödeyemeyecek durumdaki çiftçilere ikinci bir şans kredisi sağlanacağını belirterek, “Hepten ölmüş olanlara can suyu kredisi vereceğiz” dedi.
Düzenleyici ve denetleyici kurumların güçlendirilmesi gerektiğini savunan Özel, özellikle üretici kooperatiflerinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Tariş gibi çiftçilerin ortak olduğu yapıların yeniden güçlü ve piyasa yapıcı hale getirileceğini ifade etti.
Üretimde alım garantisinin sağlanacağını belirten Özel, otoyollarda geçiş, şehir hastanelerinde hasta ve havaalanlarında uçuş garantisi gibi uygulamaları örnek göstererek, üreticinin de yetiştirdiği ürün için devlet tarafından alım garantisine sahip olması gerektiğini söyledi.
Üzümün Türkiye’de kişi başına yıllık tüketiminin 25 kilogram olduğunu ve bu tüketimin değişmeyeceğini belirten Özel, üretim fazlasının ihracata yönlendirildiğini ve üzümün Türkiye’ye önemli miktarda döviz kazandırdığını ifade etti. Özel, ihracatçı ve tüccarın desteklenmesi gerektiğini ancak önceliğin üreticiye verilmesi gerektiğini söyledi.
Türkiye’de çiftçilerin yaş ortalamasının iktidar öncesinde 37 olduğunu, bugün ise 57’ye yükseldiğini belirten Özel, çiftçilerin 20 yıl yaşlandığını söyledi. Genç çiftçilerin önemli bölümünün tarımdan ayrılmayı düşündüğünü ifade eden Özel, üç genç çiftçiden ikisinin asgari ücretli bir iş bulması halinde tarımı bırakacağını söylediğini aktardı.
Özel, gıda enflasyonu ve gençlerin umutsuzluğunu Türkiye açısından iki önemli sorun olarak nitelendirdi. Türkiye’nin gıda enflasyonunda dünyadaki en yüksek beşinci ülke olduğunu belirten Özel, Ukrayna, İran, Venezuela ve Güney Sudan’daki koşullara değindi. Türkiye’de yıllık gıda enflasyonunun yüzde 35 olduğunu, Avrupa ortalamasının ise yüzde 2,4 seviyesinde bulunduğunu söyledi.
Türkiye’nin gıda sorununu doğru tarım politikalarıyla çözmesi gerektiğini ifade eden Özel, Devlet Planlama Teşkilatı’nın kapatıldığını ve bunun plansızlığa yol açtığını savundu. Özel, iktidara gelmeleri halinde Türkiye Planlama Teşkilatı kuracaklarını söyledi.
Gençlerin tarımdan kopmasının gelecekte üretim açısından önemli sorunlara yol açacağını belirten Özel, genç çiftçilerin olmaması halinde üzüm bağlarında üretimin nasıl sürdürüleceğini sorguladı.
Özel, tarım politikalarının YENİ Parti’nin en güçlü alanlarından biri olduğunu belirterek, “Pamuk tarlasından yetişmiş, üzüm bağının arasında büyümüş bir Genel Başkan olarak bu sorunu evelallah biz çözeriz” dedi.
Üreticinin gözü TMO’nun açıklayacağı fiyatta
“Bu sene rekolte iyi ama fiyat çok düşük”
Özel’den çiftçiye “can suyu kredisi” sözü
