Soğuk zincir taşımacılığı, gıda ürünlerinden ilaçlara kadar pek çok ürünün belirli sıcaklık koşullarında korunmasını gerektiriyor. Dondurulmuş ürünlerin yaklaşık -20 derecede, taze gıdaların ise ürün türüne göre değişen sıcaklıklarda taşınması, araçların yalnızca yükü hareket ettirmek için değil, yolculuk boyunca soğutma sistemlerini çalıştırmak için de enerji tüketmesini zorunlu kılıyor. Bu nedenle elektrikli ağır ticari araçlara geçiş, yalnızca çekiş sisteminin değil, soğutma altyapısının da dönüşümünü gerektiriyor.
Tam elektrikli TIR’lar, kullanım sırasında egzoz kaynaklı yerel emisyon üretmemeleri sayesinde özellikle şehir içi dağıtımda öne çıkıyor. Çekici ile frigorifik dorsenin enerji ihtiyacının elektrikle karşılanması, hem aracın hareketi hem de yükün uygun sıcaklıkta tutulması için dizel yakıt kullanımını azaltabilecek bir alternatif sunuyor. Ancak toplam enerji tüketimi; yükün ağırlığına, güzergâha, dış ortam sıcaklığına ve soğutma sisteminin çalışma süresine göre değişiyor.
Elektrikli TIR’ların soğuk zincirde yaygınlaşmasını belirleyen başlıca unsurlar arasında batarya kapasitesi, menzil, şarj süresi ve işletme maliyetleri bulunuyor. Soğutucu ünitenin de elektrikle çalışması, özellikle uzun mesafelerde toplam enerji ihtiyacını artırabiliyor. Bu durum, elektrikli araçların her taşıma operasyonunda dizel araçların doğrudan yerini alamayacağını gösteriyor.
Dönüşümün daha kolay uygulanabileceği alanların başında, güzergâhları önceden belirlenmiş ve düzenli olarak dağıtım merkezlerine dönen filolar geliyor. Depolarda ve lojistik merkezlerinde araçların şebekeye bağlanması, bataryaların şarj edilmesine ve soğutma sistemlerinin yolculuk öncesinde çalıştırılmasına imkân tanıyabiliyor. Böylece operasyonun enerji ihtiyacı daha planlı yönetilebiliyor. Bununla birlikte, bu uygulamaların sağlayacağı tasarruf güzergâha, araç özelliklerine ve çalışma koşullarına bağlı olarak değişiyor.
Elektrikli çekiciyle frigorifik dorsenin birlikte çalıştığı sistemlerde, soğutma ünitesinin enerji ihtiyacının nasıl karşılandığı da önem taşıyor. Soğutmanın çekici bataryasından beslenmesi toplam tüketimi etkilerken, bağımsız elektrikli soğutma çözümleri farklı bir enerji yönetimi yaklaşımı sunabiliyor. Bu nedenle filo yatırımlarında yalnızca aracın menzili değil, soğutma sisteminin kapasitesi ve enerji tüketimi de hesaba katılmalı.
Elektrikli TIR’lar, kısa ve orta mesafeli, güzergâhları öngörülebilir dağıtım operasyonlarında daha uygulanabilir bir seçenek haline gelebilir. Günlük rotası belli olan araçlarda şarj planlaması yapmak ve dağıtım merkezlerinde geçirilen süreyi enerji ihtiyacını karşılamak için kullanmak daha kolay. Buna karşılık, şarj altyapısının yetersiz olduğu güzergâhlarda uzun mesafeli taşımacılığın kesintisiz sürdürülmesi daha karmaşık hale gelebiliyor.
Filo dönüşümünde aracın satın alma bedelinin yanı sıra enerji giderleri, bakım maliyetleri, şarj altyapısı, batarya kapasitesi ve günlük kullanım süresi de dikkate alınmalı. Elektrikli araçların ekonomik açıdan avantaj sağlayıp sağlamayacağı, bu unsurların toplam işletme maliyetine etkisine göre belirleniyor. Dolayısıyla dizelden elektrikliye geçişin her lojistik şirketi için aynı ölçüde avantaj yaratacağı söylenemez.
Şehir merkezlerinde emisyonları azaltmaya yönelik düzenlemeler de lojistik şirketlerinin araç tercihlerini etkileyebiliyor. Elektrikli TIR’lar, kullanım sırasında egzoz emisyonu üretmedikleri için bu tür kısıtlamaların bulunduğu bölgelerde operasyonel esneklik sağlayabilir. Ancak düzenlemelerin kapsamı ve uygulama takvimi ülkeye, şehre ve araç sınıfına göre değiştiğinden, yatırım kararlarının ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Elektrikli TIR’ların soğuk zincirde daha geniş ölçekte kullanılabilmesi için batarya teknolojisinin gelişmesi, şarj altyapısının yaygınlaşması ve toplam işletme maliyetlerinin rekabetçi seviyelere gelmesi önem taşıyor. Kısa vadede elektrikli araçlar, özellikle şehir içi ve planlı dağıtım operasyonlarında dizel TIR’lara alternatif oluşturabilir. Uzun mesafeli ve yüksek enerji gerektiren taşımacılıkta ise dizelin tamamen devre dışı kalması, teknolojik gelişmelerin yanı sıra altyapı ve maliyet koşullarına bağlı olacak.
Ağır yük ve uzun menzilde batarya sınırları
Elektrikli TIR’lar hangi taşımacılık türlerinde avantaj sağlayabilir?
