Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışan annelerin iş hayatına katılımını desteklemek ve gebe veya emziren kadınların iş sağlığı ve güvenliğini güçlendirmek maksadıyla yönetmelik değişikliği taslağı hazırladı.
Taslağa göre, 150 ve daha fazla kadın çalışanı bulunan iş yerlerinde işverenler, çalışanların 0-6 yaş grubundaki çocukları için iş yerinde kreş, gündüz bakımevi veya okul öncesi eğitim kurumu açabilecek. Birden fazla işveren ortak kurum kurabilecek ya da yetkili kurumlarla anlaşma yapabilecek.
İş yerinde veya ortaklaşa kurulacak kreş, gündüz bakımevi ve okul öncesi eğitim kurumlarının kuruluş ve işletme giderlerinin işverenler tarafından karşılanması öngörülüyor. Yükümlülüğün belirlenmesinde işverenin ilçe sınırları içindeki tüm iş yerlerinde çalışan kadınların toplam sayısı dikkate alınacak. Çocuğunun annesi vefat etmiş veya velayeti babaya verilmiş erkek çalışanlar da gerekli çalışan sayısının hesabına dâhil edilecek.
Türkiye’nin aktardığına göre taslakta, yaş ve medeni durum ayrımı yapılmaksızın 100 ve daha fazla kadın çalışanı bulunan iş yerlerinde emzirme odası kurulması mecburiyeti de yer alıyor.
Emzirme odası tanımı da çalışanların çocuklarını emzirmelerinin yanı sıra anne sütü sağımı yapabilmelerine ve sütün uygun şartlar altında saklanmasına imkân verecek şekilde genişletiliyor. Gebe, yeni doğum yapmış veya emziren çalışanların iş yerlerinde karşılaşabileceği sağlık ve güvenlik risklerine karşı işverenlerin sorumlulukları da yeniden düzenlenecek. Buna göre, risk tespit edilmesi hâlinde çalışma şartlarının veya saatlerinin geçici olarak değiştirilmesi, bunun mümkün olmaması ya da iş yeri hekiminin gerekli görmesi hâlinde çalışanın başka bir işe aktarılması planlanıyor.
Başka bir işe aktarılan çalışanın ücretinde kesinti yapılmayacak. Bu da mümkün olmazsa çalışanın talebi üzerine, tabi olduğu mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla ücretsiz izin verilmesi öngörülüyor. Söz konusu izin süresi yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacak.
Taslak, gebe veya emziren çalışanların sağlıklarını korumaya yönelik düzenlemeler de getiriyor. Buna göre gebe çalışanlar; ani darbe, sarsıntı ve uzun süreli titreşime maruz kalabilecekleri işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılamayacak.
80 desibeli aşan gürültülü ortamlarda çalışmalarına da izin verilmeyecek. İyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu veya radyasyonla kirlenmiş alanlarda çalıştırılmama şartı, belirli biyolojik etkenlerin risk oluşturduğu işlerde görev yapma kısıtlaması ve kurşun türevleri başta olmak üzere bazı tehlikeli kimyasallara maruz kalmayı önlemeye yönelik yasaklar da taslakta yer alıyor.
Gebe veya emziren çalışanların yer altı maden işlerinde çalıştırılmaması da öngörülüyor. İşverenlerin çalışma saatlerini ve dinlenme aralarını yeniden düzenlemesi, mümkün olduğunda oturarak çalışma imkânı sağlaması, yüksekte çalışma ve düşme risklerine karşı tedbir alması planlanıyor. Ayrıca çalışanların beslenme molalarına ve temiz içme suyuna erişiminin sağlanması da düzenlemede yer alıyor.
Taslağa göre, kreş ve gündüz bakımevlerinin yetkilendirilmesine ilişkin hükmün 31 Aralık 2027’de, diğer hükümlerin ise yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Emzirme odalarında hijyen şartı
Riskli işlerde çalıştırılamayacaklar
