Avrupa, Ortadoğu’daki çatışmaların bölgeden gelen jet yakıtı sevkiyatlarını azaltmasıyla karşı karşıya kaldığı arz sıkışıklığının etkilerini hissetmeye başladı. Kıtanın geleneksel tedarik hatlarında yaşanan aksamalar, jet yakıtı stoklarını son yedi yılın en düşük seviyesine çekti.
Analizlere göre, Avrupa’nın yılın dördüncü çeyreğinde günlük 510 bin varil jet yakıtı açığı yaşaması bekleniyor. Aynı dönemde ABD’de günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinde ise günlük 419 bin varil arz fazlası oluşacağı tahmin ediliyor.
Ortadoğu’dan Avrupa’ya yapılan jet yakıtı sevkiyatları, savaşın başlamasıyla birlikte önemli ölçüde düştü. Bu durum, Avrupa’nın jet yakıtı ithalatının yaklaşık yarısını oluşturan tedarik hattında aksamalara yol açtı. Arz açığını kapatmak isteyen Avrupa, son aylarda daha uzak tedarikçilere yönelerek Nijerya, ABD ve Kanada’dan sevkiyatları artırdı.
Güney Kore de Avrupa’nın yeni tedarik kaynakları arasında öne çıktı. Bölgedeki rafinerilerin üretimini artırmasıyla Güney Kore’den Avrupa’ya yapılan jet yakıtı sevkiyatlarının eylül ayında günlük yaklaşık 129 bin varile ulaşması bekleniyor. Bu seviye, Ekim 2022’den bu yana görülen en yüksek aylık sevkiyat olarak kaydedildi.
Güney Kore’de jet yakıtı üretimi temmuz ayında yaklaşık 13,89 milyon varile ulaşarak son yedi yılın en yüksek seviyesine çıktı. Aynı dönemde ülkedeki rafineriler tarafından işlenen ham petrol miktarı da hazirana göre yüzde 16 artarak günlük 2,7 milyon varile yükseldi.
Avrupa’daki arz sıkışıklığı, stok verilerine de yansıdı. Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesindeki jet yakıtı stokları, 10 Eylül haftasında son yedi yılın en düşük seviyesine geriledi.
Avrupa’nın en büyük petrol rafineri, depolama ve ticaret merkezlerinden biri olan ARA bölgesindeki stok seviyeleri, kıtanın jet yakıtı piyasasındaki arz koşullarını göstermesi açısından önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Jet yakıtı, havayolu şirketlerinin en büyük maliyet kalemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Avrupa’daki arz sıkışıklığı, petrol fiyatlarıyla birleşerek havayollarının operasyonel maliyetleri üzerinde ek baskı oluşturabilir.
Avrupa’nın dördüncü çeyrekte günlük 510 bin varillik jet yakıtı açığı yaşaması beklenirken, bu açığın yeni tedarikçilerden gelecek sevkiyatlarla tamamen kapatılması zor görünüyor. Avrupa’nın arz sorununun yılın son üç ayında daha belirgin hale gelmesi öngörülüyor.
Asya-Pasifik bölgesinde oluşması beklenen arz fazlası, Avrupa’nın jet yakıtı açığını azaltabilecek önemli bir kaynak olarak görülüyor. Avrupa ile Asya arasındaki fiyat farkının açılması, jet yakıtının uzun mesafelerden Avrupa’ya taşınmasını ekonomik hale getirebiliyor.
Güney Kore’nin yanı sıra Çin’deki rafineriler de jet yakıtı ihracatını artırıyor. Çin’in ağustos ayında gerçekleştirdiği jet yakıtı ihracatının rekor seviyeye ulaşması, Asya’nın küresel jet yakıtı ticaretinde Avrupa’nın açığını kapatabilecek önemli bir tedarik bölgesi haline geldiğini gösteriyor.
Avrupa’nın jet yakıtı piyasasındaki gelişmeler, önümüzdeki aylarda Ortadoğu’daki enerji akışının normale dönüp dönmeyeceğine bağlı olacak. Çatışmaların devam etmesi halinde Avrupa’nın jet yakıtı ithalatını ABD, Afrika ve Asya’dan artırması gerekebilir. Bu durum, kıtanın stoklarının yedi yılın en düşük seviyesine gerilemesiyle birlikte, yeni bir arz kesintisi yaşanması halinde Avrupa havacılık sektörünün yakıt maliyetlerinde yeni bir baskıya yol açabilir.
AVRUPA DAHA UZAK TEDARİKÇİLERE YÖNELDİ
STOKLAR YEDİ YILIN DİBİNDE
HAVAYOLLARINA MALİYET BASKISI
ASYA’DAN AVRUPA’YA YAKIT AKIŞI ARTIYOR
