ABD’deki The Aerospace Corporation öncülüğünde yürütülen araştırmada, Kasım 2025’te meydana gelen güçlü güneş fırtınasının Dünya’nın üst atmosferinde geniş çaplı değişimlere neden olduğu belirlendi.
Güneşten yayılan yüklü parçacıkların Dünya’nın manyetik alanına ulaşmasının ardından iyonosferde daha önce bu ölçekte gözlemlenmeyen düzensizlikler meydana geldi. Bu durum, GPS başta olmak üzere uydu tabanlı konumlandırma ve iletişim sistemlerini doğrudan etkiledi.
Araştırmacılar, güneş fırtınasının oluşturduğu iyonosferik düzensizliklerin ABD’nin bir ucundan diğer ucuna kadar GPS sinyallerini etkilediğini belirledi.
Bazı bölgelerde GPS üzerinden hesaplanan konum ile gerçek konum arasındaki farkın 10 metreyi aştığı tespit edildi. Uzmanlar, özellikle orta enlemlerde bu kadar güçlü ve geniş kapsamlı sinyal bozulmasının daha önce görülmediğine dikkat çekti.
Güneş fırtınaları sırasında Dünya’nın üst atmosferinde bulunan iyonosferde yoğunluk ve elektron dağılımı değişebiliyor. GPS sinyalleri de bu katmandan geçerken söz konusu değişimlerden etkilenerek gecikme ve konum hatalarına yol açabiliyor.
Araştırmada elde edilen bulgular, güneş fırtınalarının yalnızca kutuplara yakın bölgelerde değil, orta enlemlerde de GPS sistemleri üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceğini ortaya koydu.
GPS’te meydana gelen birkaç metrelik sapma dahi hassas konumlandırmaya ihtiyaç duyan teknolojiler açısından önemli sonuçlar doğurabiliyor.
Özellikle otonom araçlar, hassas tarım makineleri, insansız sistemler ve diğer uydu tabanlı teknolojiler, GPS doğruluğundaki ani düşüşlerden etkilenebiliyor.
Bilim insanları, aşırı güneş hareketlerinin iyonosfer üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması ve önceden tahmin edilebilmesinin, gelecekte yaşanabilecek güçlü güneş fırtınalarının teknolojik sistemlerde oluşturabileceği riskleri azaltabileceğini belirtiyor.
Güneşten gelen parçacıklar GPS sinyallerini bozdu
ABD’nin tamamına yayılan GPS sorunu
İyonosferdeki değişimler uydu sinyallerini etkiliyor
Birkaç metrelik hata bile kritik sistemleri etkileyebilir
