Dünyanın dışa en kapalı ve en sert sansür rejimlerinden birine sahip olan Kuzey Kore’den gizlice sınır dışına kaçırılan bir akıllı telefon, siber güvenlik ve insan hakları dünyasında geniş yankı uyandırdı. Wall Street Journal muhabiri Dasl Yoon ile eski bir Kuzey Kore askerinin birlikte incelediği cihaz, dışarıdan bakıldığında standart bir Android akıllı telefonu andırsa da; arka planda çalışan ve kullanıcının attığı her adımı anlık olarak takip eden, klavye girdilerini sansürleyen ve düzenli aralıklarla gizli ekran görüntüsü toplayan ürkütücü bir devlet kontrol mekanizmasını gün yüzüne çıkardı.
The Wall Street Journal (WSJ) teknoloji ve Asya haberleri servisi, insan hakları örgütleri ve Seul merkezli yayın organı Daily NK’nın desteğiyle 2023 yılında Kuzey Kore sınırından gizlice kaçırılan “Hyang 701” marka akıllı telefonu detaylı bir laboratuvar ve kullanıcı testine tabi tuttu. WSJ muhabiri Dasl Yoon’un, ülkeden kaçmayı başaran eski bir Kuzey Kore askeriyle yan yana gerçekleştirdiği incelemeler, Kim Jong Un rejiminin tüketici elektroniğini halk üzerinde nasıl bir dijital gözetleme silahına dönüştürdüğünü tüm çıplaklığıyla belgeledi.
İlk bakışta dokunmatik ekranı, şık tasarımı ve temel Android arayüzüyle diğer tüm modern akıllı telefonlara benzeyen cihaz, donanımsal ve yazılımsal olarak küresel internetten tamamen izole edilmiş durumda. Cihazda yer alan Wi-Fi ve Bluetooth çipleri, dış dünyadaki ağlara bağlanmayı engelleyecek şekilde devre dışı bırakılmış ya da sadece devlet tarafından onaylı yerel sinyalleri algılayacak şekilde programlanmış.
Kullanıcılar internete girmek istediklerinde yalnızca rejimin sıkı denetimindeki “Kwangmyong” ad verilen kapalı devre devlet intranet ağına erişebiliyor. Bu ağ üzerinden sadece devlet medyasının haberleri, onaylı propaganda siteleri, rejim yanlısı e-kitaplar ve sınırlı sayıdaki yerel hizmetler görüntülenebiliyor.
Cihazın yazılım derinliklerine inildiğinde, en dikkat çekici unsurlardan biri sisteme gömülü olan ideolojik sansür algoritmaları oluyor. Yazılım, kullanıcının tuşladığı her harfi ve kelimeyi anlık olarak tarıyor:
İdeolojik Terim Müdahalesi: Kullanıcı metin mesajlarında veya notlarda “Güney Kore” (Hanguk) yazmaya çalıştığında, sistem bunu otomatik olarak engelliyor ve metni rejimin resmi söylemi olan “Kukla Devlet” veya “Güney Kesim” ifadeleriyle değiştiriyor.
Yasaklı Kültürel Kelimeler: Özellikle Güney Kore dizileri ve müzikleri (K-Pop) kanalıyla ülkeye sızan popüler sevgi veya jargon sözcükleri yazıldığında, ekranda derhal bir güvenlik uyarısı beliriyor ve kelimenin yazılmasına izin verilmiyor.
Cihazda tespit edilen en ürkütücü güvenlik tehdidi ise kullanıcıdan tamamen gizlenen arka plan takip yazılımı oldu. Telefon, çalıştırıldığı andan itibaren her 5 dakikada bir otomatik olarak ekran görüntüsü alıyor.
Bu görseller, kullanıcının galeri uygulamasından erişemeyeceği, şifrelenmiş ve silinemez bir kök klasörde (root directory) depolanıyor. İncelemeyi yapan uzmanlar, bu uygulamanın temel amacının devlet görevlileri veya polis tarafından yapılan ani telefon aramalarında ve denetimlerde, kullanıcının geçmişte ne tür içeriklere baktığını veya yasaklı bir materyal izleyip izlemediğini geriye dönük olarak kanıtlaması olduğunu vurguluyor.
Kuzey Kore rejimi, son yıllarda sınır ötesinden kaçak yollarla ülkeye sokulan USB bellekler ve SD kartlar vasıtasıyla yayılan Güney Kore yapımı dizilerin, filmlerin ve Batı medyasının oluşturduğu tehdide karşı “Anti-Gerici Düşünce Yasası” gibi son derece sert tedbirler aldı.
Hyang 701 modeli cihaz da bu stratejinin dijital ayağını oluşturuyor. Devlet, vatandaşlarına akıllı telefon teknolojisinin sunduğu kamera, hesap makinesi, oyun veya takvim gibi pratik kolaylıkları sağlarken; arka planda çalışan casus yazılımlarla her bireyin cebine adeta 24 saat görev yapan bir devlet polisi yerleştirmiş oluyor.
Küresel internete geçit yok: Yalnızca kapalı devre ağ
Otomatik otosansür: Kelimeler rejim ideolojisine göre değiştiriliyor
Her 5 dakikada bir ekran görüntüsü alıyor
Amaç yabancı medya sızıntısını ve ideolojik aşınmayı önlemek
