9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olan çalışanlar için emeklilikte iki temel seçenek sunuluyor:
1. Seçenek: Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7.000 prim günü.
2. Seçenek: Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş, 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4.500 prim günü.
Çoğu çalışan, sırf emekli aylığını yükseltmek amacıyla prim gününü 4.500’den 7.000’e tamamlama gayretine giriyor.
SGK uzmanı Özgür Erdursun’a göre ise bu hamle her zaman maaşı artırmıyor; aksine primlerin bildirildiği kazanç seviyesine bağlı olarak emekli aylığını düşürebiliyor.
Emekli aylığının hesaplanmasında sadece gün sayısı değil, primlerin hangi Prime Esas Kazanç (PEK) üzerinden ödendiği belirleyici oluyor.
Geçmiş yıllarda yüksek kazanç üzerinden prim ödemiş bir kişi, 4.500 günü tamamladıktan sonra asgari ücret veya buna yakın bir kazançla çalışmaya devam ederse ortalama kazancı aşağı çekiliyor.
Örneğin; geçmiş primleri yüksek yatırılmış ve 4.500 günle bugün bağlanabilecek kök aylığı 40.000 TL olan bir çalışan, 7.000 güne ulaşmak için yaklaşık 7 yıl (2.500 gün) boyunca asgari ücretten prim öderse, aylığı yıllık bazda gerileyerek toplamda 36.500 TL seviyesine kadar düşebiliyor.
İlave çalışmalarda yatırılan primler tavan kazanç üzerinden bildirildiğinde ise durum tamamen tersine dönüyor. Kazanç yükseldikçe ilave ödenen her ay, kök aylığa doğrudan olumlu katkı sağlıyor.
Yüksek kazançtan yatırılan ilave primler, 40.000 TL olarak hesaplanan başlangıç aylığını 90.000 TL sınırının üzerine taşıyabiliyor. Ancak uzmanlar, bu durumun kişisel prim geçmişine, aylık bağlama oranlarına ve katsayılara bağlı olarak değiştiğini, herkes için geçerli sabit bir artış garantisi oluşturmadığını vurguluyor.
Çalışma hayatından ayrılıp eksik günlerini dışarıdan isteğe bağlı sigorta ödeyerek 7.000 güne tamamlamak isteyen SSK’lıları bekleyen bir diğer büyük risk ise statü değişimi.
1 Ekim 2008 sonrasında ödenen isteğe bağlı sigorta primleri 4/b (Bağ-Kur) kapsamında değerlendiriliyor. Son 7 yıllık fiili hizmet süresi içerisinde en çok hangi statüden prim ödenmişse (son 2.520 gün kuralı), emeklilik şartları o statüye göre belirleniyor.
Eksik kalan 2.500 günü isteğe bağlı sigorta ödeyerek tamamlamaya çalışan bir SSK’lı:
Emeklilik statüsünü farkında olmadan SSK’dan Bağ-Kur’a kaydırabilir.
SSK’da 7.000 gün veya 4.500 günle emekli olabilecekken, Bağ-Kur şartlarına takılarak 9.000 prim gününü tamamlamak zorunda kalabilir.
Düşükten ödenen isteğe bağlı primler sebebiyle hem cebinden ekstra para ödemiş hem de emeklilik gün şartını ağırlaştırmış olur.
ASGARİ ÜCRET DÜZEYİNDE ÖDENEN PRİM MAAŞI NASIL ERİTİYOR?
TAVANDAN ÖDENEN PRİMLERDE SENARYO DEĞİŞİYOR
İSTEĞE BAĞLI SİGORTA ÖDEYENLERİ BEKLEYEN BAĞ-KUR RİSKİ
